Test Dışı Bireyi Tanıma Teknikleri – Rehberlik

Daha önceki konumuzda bireyi tanıma teknikleri konusunu anlatmıştık. Bireyi tanıma teknikleri konusunu anlatırken bireyi tanıma amacından bahsetmiş ve Test teknikleri konusunu değinmiştik. Bu yazımızda ise Test Dışı Bireyi Tanıma Teknikleri konusunu anlatmaya çalışacağız.

Test Dışı Teknikleri konusunu Gözleme Dayalı Teknikler, Kendini Anlatma Teknikleri, Başkalarının Kanılarına Dayalı Teknikleri, Etkileşime Dayalı Teknikler ve Diğer Teknikler olmak üzere 5 ana başlıkta inceleyebiliriz. Şimdi bu başlıkları kısaca anlatmaya çalışalım.

Gözleme Dayalı Teknikler

Test Dışı Bireyi Tanıma Tekniklerinde, Gözleme dayalı teknikleri konusunu 5 başlık altında incelenebilir. Bunlar;

1) Gözlem

Bireylerin değişik ortamlarda, çeşitli davranışları hakkında onları gözetleme yoluyla bilgi toplama tekniğidir.

* Gelişigüzel Gözlem: bireyi tanımak için belli bir amacın ve planın önceden saptanmadığı bilgilerin rastlantısal olarak elde edildiği gözlemdir.

* Sistematik Gözlem; kimin, ne zaman, nerede, nasıl gözleneceği önceden planlanır, gözlemin amacı belirlenir ve gözlem belli kurallara uyularak gerçekleştirilir.

Not: Gözlem, gözlemlenen davranışların nedenleri ve dayanakları hakkında bilgi vermez.

2) Gözlem / İşaretleme listesi

– Gözlemcinin gözlediği bireyde olan davranışları ya da özellikleri bir çizelgeye bağlamasıdır. Özellikle okul öncesi eğitimde çocuğun gelişim özelliklerini izlemede kullanılır.

3) Derecelendirme Ölçekleri:

Gözlenen özelliğin ne kadar hangi derecede olduğunun ölçülmesinde kullanılır.

– Ölçülen özelliğin çeşitli derecelerinin sayısal olarak belirtilmesine imkan sağlar. Bu sayede öğrencileri ilgili özellikler açısından karşılaştırmayı sağlar.

* Derecelendirme Ölçeklerine Karışan Hatalar:

– Kişisel Yanlılık (Ölçeğin tümünü kullanmama)

– Bonkörlük (sadece pozitif değerleri kullanma)

– Cimrilik (daha çok negatif değerleri kullanma)

– Merkeze Yığma (- ve + uçlardan kaçınmak)

– Mantık Hatası (zeka ile başarıyı aynı derecelendirme)

– Gözlem Yetersizliği (yeterli gözlem yapılmaması)

– Genelleme (halo, hare etkisi) (sessiz öğrenciyi başarısız sayma)

– Anlam Hatası (maddenin iyi anlaşılmaması)

4) Anektod (Vaka Kaydı):

Gözlenen olay ve durumların gözlemcinin yorumu olmadan objektif bir şekilde kaydedilmesidir.

– Bireyin manidar, normal olmayan, dikkate değer davranışlarının düzenli olarak kaydedilmesidir.

5) Özellikle Kayıt Çizelgesi:

Öğrencinin farklı alanlardaki özelliklerinin sıralanarak bu özelliklerden hangilerinin öğrencide olup olmadığını belirlemeye yarayan araçlardır.

Kendini Anlatma Teknikleri

Test Dışı Bireyi Tanıma Tekniklerinin bir diğeri olan, Kendini anlatma teknikleri konusunu 8 başlıkta incelenebilir. Bu başlıkları kısaca anlatacak olursak.

1) Anket:

Öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçları, kişisel duygu ve düşünceleri ve benzeri konularda bilgi toplamak için kullanılan bir araçtır.

– Anketler bireylerin yeteneklerini belirlemek için kullanılmaz.

– Açık uçlu, kapalı uçlu, derecelendirmeli ve içinde “diğer” seçeneği olan sorular şeklinde 4 türü vardır.

2) Program Tarama Listesi:

Bireyin psikolojik, zihinsel, bedensel, çevre ile ilgili yaşamaktan olduğu sorunlar hakkında bilgi toplamayı ve bireylerin sorunlarının giderilmesi için onlara yardım etmeyi amaçlayan bilgi toplama araçlarıdır.

– Sınıf rehber öğretmeni de 50 problem cümlesini geçmeyecek şekilde hazırlayıp uygulayabilir.

3) Arzu/İstek/Dilek Listesi:

Bireyin doyurulmamış ihtiyaçlarını, açığa vuramadığı duygularını, umut ve beklentilerini ortaya çıkarmak amacıyla düzenlenen sorulardan oluşur.

– Sorular daha çok düşsel durumlar içerir.

– Sözlü ya da yazılı olarak uygulanabilir.

4) Yarım Cümle Tamamlama:

Yarım bırakılmış cümleleri bireyin tamamlaması esasına dayanır.

– Arzu listesi tekniğindeki gibi doyurulmamış ihtiyaçları, açığa vuramadığı arzu, istek ve beklentiler hakkında bilgi verir.

5) Otobiyografi:

– Bireyin geçmiş ve şimdiki yaşantısıyla geleceğe ilişkin planlarını kendi ifadeleriyle anlatmasıdır.

– Otobiyografide en önemli hata türü sosyal kabul hatasıdır. Yani başkalarına iyi görünmek için yanlış bilgi vermek

6) Zaman Cetveli:

Bireyin zamanını nasıl kullandığı, derse ne kadar zaman ayırdığı, boş zamanı ve hobileri, sosyal faaliyetleri vb. hakkında bilgi verir.

– En az 1-2 hafta uygulanmalıdır.

7) Anı Defteri

8) Kime Göre Ben Neyim?

Her öğrenci, listede yer alan özellikler açısından öğretmenin, ailesinin ve arkadaşlarının kendini nasıl biri olarak gördüğünü değerlendirir ve ilgili özelliğin karşısına işaretleme yapar.

Başkalarının Kanılarına Dayalı Teknikler

Test Dışı Bireyi Tanıma Tekniklerinden, Başkalarının kanılarına dayalı teknikleri konusunu 4 başlık altında inceleyebiliriz. Bunları kısaca inceleyecek olursak.

1) Sosyometri:

Bir grubu oluşturan bireyler arasındaki ilişkinin niteliği ve buna dayanarak grubun yapısı üzerine bilgi toplanır. Öğrenci sınıflamaları;

– Liderler (en çok tercih edilenler)

– Terk Edilenler (kimsenin tercih etmediği kişiler)

– Çekimserler (tercihinde çekinenler)

– Reddedilenler (istenmeyenler)

– Karşılıklı Çekenler (yalnız birbirine seçenler)

2) Kimdir Bu? (Kimi hatırlıyor Bil kim?)

Öğrencilere herkesin gözlemine açık, olumlu ya da olumsuz davranış özelliklerini betimleyen cümle ya da soruların yer aldığı formda özelliklere uygun gördükleri arkadaşlarını ya da kendini yazmasıdır.

3) Rol Dağıtım Tekniği:

Öğrencilere bir oyun senaryosu okunur ve senaryodaki kişiliklere uygun arkadaşlarının isimlerini yazmaları istenir.

– İlk öğretim 4 ve yukarısı için uygulanabilir.

4) Sosyal Uzaklık ölçeği:

Sınıf içi ilişkilerde grup üyelerinin birbirlerini kabul derecelerini saptamak için kullanılır.

Etkileşime Dayalı Teknikler

Test Dışı Bireyi Tanıma Tekniklerinden etkileşime dayalı teknikleri konusunu 5 başlık altında inceleyebiliriz.

1) Görüşme:

Belli bir amaçla yüz yüze gelen iki ya da daha fazla kişinin, sözel ve sözel olmayan iletişim araç ve tekniklerini kullanmak suretiyle yaptıkları bir etkileşim sürecidir.

2) Ev Ziyaretleri:

Öğrencileri daha iyi tanımak, onların sorunlarının nedenlerini daha iyi anlamak ve sağlamak üzere öğretmen ve psikolojik danışmanlar öğrenci evlerine ziyarette bulunur.

3) Psikodrama (Ruhsal oyun):

Bireyin kendisi için kaygı ve üzüntü kaynağı olan bir psikolojik problemini bir oyun içerisinde rol alarak bir grup karşısında gerçek yaşamında olduğu gibi oynayarak ortaya koyma tekniğidir.

– Teşhisten çok sağaltım (tedavi) tekniğidir. Uzman uygulayabilir.

4) Sosyodrama (Toplumsal Oyun):

Bir grup bireyin toplumsal bir problemle ilgili bazı rolleri paylaşarak izleyiciler karşısına gerçek hayatta olduğu gibi oynamaları tekniğidir.

5) Oyun Terapisi:

Genellikle çocuklarda görülen davranış bozukluklarının sebeplerini, oyun yoluyla ortaya çıkarmak için kullanılan bir tekniktir.

Diğer Teknikler

Test Dışı Bireyi Tanıma Tekniklerinden diğer teknikleri kısaca inceleyecek olursak.

1) Vaka İncelemesi:

Özel problemleri, öğrenme güçlüğü, sosyal uyum zorlukları olan ve normal yardımların dışında özel ilgi ve dikkat isteyen bireylerin bir bütün halinde derinlemesine incelenmesi demektir.

2) Vaka Konferansı:

Karmaşık durumlar gösteren ve ciddi uyum güçlükleri olan bireyler için alınacak psikolojik yardım önlemlerini kararlaştırmak için bir grup psikolojik yardım önlemlerini kararlaştırmak için bir grup psikolojik danışman veya uzman personelin yaptığı toplantıdır.

3) Bibliyoterapi:

Bireyin yaşadığı problemle ilgili probleme çözüm getirebilecek bir kitap verip sorunlarını fark edip çözme cesareti kazandırmayı amaçlayan bir tekniktir.

4) ÖğrenciTanıma Fişi:

Öğrencinin fiziksel, ekonomik, sağlık, sosyal, mesleki, eğitim, psikoloji açısından kısa sürede genel hatlarıyla belirlemek amacıyla uygulanır.

Not: Otobiyografiyi sınıf rehber öğretmeni uygulayabilir ama uzmanla yorumlaması gerekir.

Instagram Sayfamız için Tıklayınız

Diğer eğitim bilimleri ders notlarına buradan bakabilirsiniz

Yıldız Vermeyi Unutmayın
[Toplam Oy: 1 Ortalama: 5]

Yorum yapın